Данийн нийслэл Копенгаген хот дахь “Белла Центр”-т Уур амьсгалын өөрчлөлтийн асуудлаарх НҮБ-ын Суурь конвенцийн талуудын 15-р бага хурлын өндөр түвшний бүгд хуралдаан эхлээд байгаа билээ.
Хуралдааны эхэнд Мексик улсын Ерөнхийлөгч Филипп Калдерон үг хэлсэн бол, түүний дараа Австралийн Ерөнхий сайд Кевин Рад, Их Британий Ерөнхий сайд Г.Браун болон Грек, Албани улсуудын Ерөнхий сайд нар мөн нар үг хэлэв.
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч эдгээр төр засгийн тэргүүнүүдийн дараа, жагсаалтын арванхоёрдугаарт үг хэлсэн бөгөөд томоохон орнуудын төр засгийн тэргүүнүүдтэй нэгэн цагт үг хэлсэн нь хуралд оролцогчдын болон дэлхийн хэвлэл мэдээллийн хэрэгслийн анхаарлын төвд байлаа.
Мөн энэ өдөр Бразилийн Ерөнхийлөгч Лула да Силва, БНСУ-ын Ерөнхийлөгч Ли Мён Бак, Испанийн Ерөнхий сайд Хосе Луис Запатеро, Францын Ерөнхийлөгч Н.Саркози, ХБНГУ-ын канцлер А.Меркель, БНТУ-ын Ерөнхийлөгч А.Гул болон бусад олон орны төр засгийн тэргүүнүүд үг хэллээ.
Ийнхүү дэлхийн 130 гаруй орны Төр засгийн тэргүүн нарын оролцсон өндөр түвшний хуралдааны эхний өдөр анхаарал татсан сонирхолтой үйл явдал, үг илтгэлээр дүүрэн байсан юм.
Хурлын эргэн тойронд, тохиролцоонд хүрэх чиглэлээр дипломат үйл ажиллагаа өргөн хүрээнд явагдаж байна. Ийм чиглэлийн уулзалт яриануудад Европын холбооны /ЕХ/ лидеүүд болон Австралийн Ерөнхий сайд К.Рад нар тэргүүлэх үүрэг гүйцэтгэж байв.
Хуралдааныг ажиглаж байгаа тоймч, сэтгүүлчид болон судлаачид мэргэжлийн хүмүүсийн дунд АНУ болон БНХАУ-ын байр суурь хатуу байгаагаас хэлэлцээрт төдийлөн ахиц гарахгүй байна гэх таамаг яриа үүсч байна. АНУ-ын Ерөнхийлөгч Б.Обама маргааш өдөр Копенгаген хотод ирнэ. Харин БНХАУ-ын Ерөнхий сайд В.Жибао хуралдаанд оролцож, байр сууриа илэрхийлэхээр Копенгаген хотод ирсэн байна.
Үдээс хойшхи хуралдааны үеэр, найдвар төрүүлсэн шийдвэр гарч магадгүй тухай дуулдаж эхэллээ. ЕХ-ны улсууд уур амьсгалын өөрчлөлтийн эсрэг хүлэмжийн хийг бууруулх амлалтаа 30 хувь хүргэхэд бэлэн байгаагаа илэрхийлж, АНУ, БНХАУ-ын талаас мөн илүү хэмжээний буулт амлалт авахыг уриалж байлаа.
Хөгжиж байгаа улсуудыг нэгтгэсэн “77”-ийн гэгдэх бүлэг зохион байгуулалтын хувьд тийм ч сайнгүй байгаа гэж ажиглагчид дүгнэж байна.
Ийнхүү амаргүй нөхцөл байдал дунд болж байгаа яриа хэлэлцээр, уулзалт мэтгэлцээнүүд үргэлжилж, дэлхийн удирдагчид нэгэн хүсэл зоригоор шийдвэр гаргаж чадах эсэхийг хүн төрөлхтөн ажин хүлээж байгаа нөхцөлд Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн , уур амьсгалын өөрчлөлтийн эсрэг тэмцэхэд боломж бололцоогоо дайчлахад бэлэн байгаагаа илэрхийлээ.
Ц.Элбэгдорж: Дэлхийн 110 гаруй лидерийг нэгэн дээвэр дор, нэгэн зорилгоор цуглуулж чадсанаараа Копенгаген бол амжилт юм-Уур амьсгалын өөрчлөлтийн асуудлаарх НҮБ-ын бага хурлын өндөр түвшний уулзалт дээр Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Цахиагийн Элбэгдоржийн хэлсэн үг-
Хурлын дарга аа,
Хүндэт зочид, төлөөлөгчид өө
Уур амьсгалын өөрчлөлтийн асуудлаархи энэхүү бага хурлыг үзэсгэлэнт сайхан Копенгаген хотноо өндөр түвшинд зохион байгуулж байгаа Данийн Засгийн газарт талархлаа илэрхийлье.
Уур амьсгалын өөрчлөлтөд өртөж байгаа орнуудын нэг болох Монгол Улсаас би хэлэх үгтэй ирлээ. Бидний буруу үйлдлээс үүдэлтэй энэ алдааг засч болох санал санаачлагатай ирлээ.
Мөсөн уул хайлж, дэлхийн нам дор газрууд усанд автах аюул нэмэгдэж байгаа бол, дэлхийн өндөрлөг газар нутаг хуурайшиж, цөлжиж байна. Уур амьсгалын өөрчлөлтийн бас нэгэн үр дагавар болох элс, түйрэн, хуурай шорооны дэгдэлт нэмэгдэж, улам бүр хуурайшиж байна. Монгол бол тэдгээр орнуудын нэг юм. Хуурай газарт уур амьсгал хэрхэн өөрчлөгдөж, нөлөөлж байгааг харж болох тод жишээ бол Монгол Улс юм. Газар нутгийн маань 70 орчим хувь нь хатаж гандлаа. Жилийн дөрвөн улирлын зааг ялгаа бүдгэрч, гол горхины маань гуравны нэг нь хатаж байна. Өвөл зуны агаарын температурын хэлбэлзэл 100 градус хүрч байна.
Уур амьсгалын өөрчлөлт байгаль орчинд төдийгүй бидний амьдралын хэв маягт нөлөөлж эхэллээ. Олон зуун жил байгаль орчинтойгоо зохицон амьдарч ирсэн бахдам түүхтэй соёл иргэншилд маань заналхийлж байна. Малчин ардын маань амьжиргааны эх үүсвэрт нөлөөлөхөөс гадна олон хүний амьд байх эсэхэд аюул занал учруулж байна. Урьд цагт байгалийн гамшиг болоход монголчууд хол нүүгээд явчихдаг байсан. Хатуу хил хязгаартай болсон одоо цагт бол бид нүүж чадахаа байлаа.
Одоо бид энэ асуудлыг хамт шийдэх хэрэгтэй болж байна. Уур амьсгалын өөрчлөлтийн шударга бус гэж хэлж болох энэ байдлын нэг туйл нь Монгол Улс мөн боловч, нөгөө талаас, учирч байгаа энэ гамшгийн эсрэг дайчилж болох нөөц бололцоо бидэнд бий.
-Монгол бол дэлхийд хосгүй тал хээрийн эх орон. Монгол бол хамгийн өргөн уудам газар нутагтай орнуудын нэг. Манай 1.5 сая хавтгай дөрвөлжин газар нутаг дэлхийн хүн амын хамгийн бага нягтралшилтай нутаг.
- Монгол сэргээгдэх эрчим хүчний том төв байж болно. Жилийн 300 гаруй өдөр нь нартай байдаг манай орон азид, дэлхийд сэргээгдэх эрчим хүч нийлүүлэгч төв байж чадахаар байна.
- Манай улс газар нутгийнхаа 30-аад хувийг тусгай хамгаалалтанд авахаар шийдвэрлэж, энэ зорилтоо хэрэгжүүлж байна.
- Бид, эрчимтэй хөгжиж байгаа уул уурхайн салбараас олох орлогын 10-15%-ийг байгаль орчныг хамгаалахад зориулах болно.
Хүндэт зочид оо,
Ирэх оны 6 дугаар сард манай улс засгийн газрынхаа хуралдааныг говийн элсэн манхан дунд хийх гэж байна. Тэр үеэр Та бүхэн зочлон ирж, нөхцөл байдалтай газар дээр нь танилцахыг урьж байна.
Өнөөдөр дэлхийн лидерүүд, эрдэмтэн судлаачид, уур амьсгалын өөрчлөлт, түүний нөлөөллийн талаар маргалдаж байна. Монголд очоод үз, малчидтай уулз гэж би та нарт хэлмээр байна. Тэд үнэнийг хэлэх болно.
Бид уур амьсгалын өөрчлөлтийн эсрэг авч хэрэгжүүлж байгаа хариу арга хэмжээнүүдээ танилцууллаа. Харин та бүхэн ямар зорилтууд тавьж байна вэ?
Уур амьсгалын өөрчлөлтийн талаар тодорхой тохиролцон баталгаажуулсан хэлэлцээр байгуулахыг бид Та бүхэнд уриалж байна. Өнөөдөр бидний хувьд хоёр зүйл тов тодорхой байгаа. Энэ нь:
1. Хүлэмжийн хийн ялгаруулалтыг бууруулах ёстой
2. Цаг уурын өөрчлөлтийн эсрэг тэмцэхэд санхүүжилт хэрэгтэй байгаа. Гэхдээ санхүүжилт олгох шалгуур нь ил тод, зорилго нь тодорхой, арга зам нь ойлгомжтой байх ёстой.
Ноён дарга аа,
Манай дэлхийн үе үеийн удирдагчид тухайн цаг үеийнхээ хүн төрөлхтөний өмнө тулгарч байсан том сорилтуудыг шийдвэрлэж ирсэн. Бид НҮБ-ыг байгуулж, олон улсын харилцаанд шинэ тогтолцоо тогтоож чадсан. Одоо НҮБ- ын үйл ажиллагааг уур амьсгалын өөрчлөлтийн эсрэг тэмцэж чадахуйц утга агуулгаар баяжуулах хэрэгтэй байна. Эрхэмсэг ноён НҮБ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга аа, Та бүү бууж өгөөрэй. Бид хамт байна. Энэ ажлыг бид л хийнэ, бид л шийдлийг олох учиртай. Долоон мянган бээрийн тэртээгээс би ярих гэж биш, ажиллах гэж ирсэн. Би зовлон тоочих гэж бус, харин хувь нэмрээ оруулах гэж ирсэн.
Дэлхийн 110 гаруй лидерийг нэгэн дээвэр дор, нэгэн зорилгоор цуглуулж чадсанаараа Копенгаген бол амжилт юм. 1000 гаруй жилийн түүхтэй Копенгагены түүхэн том амжилт бол энэ болох юм. Дэлхийг аврахын төлөө гаргаж буй хүчин чармайлтын чинь төлөө Баярлалаа Копенгаген аа.
Баярлалаа.
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж дэлхийн лидерүүдтэй уулзавКопенгагений индэр дээрээс байр сууриа илэрхийлж, Монголын зүг дэлхийн анхаарлыг хандуулж чадсан Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдоржид бусад олон орны төр засгийн тэргүүн нар баяр хүргэж, уулзан ярилцаж, харилцан санал солилцож, цаашид олон улсын тавцанд идэвхтэй хамтран ажиллахыг санал болгож байлаа.
Хатагтай А.Меркель, Монгол Улс ардчилсан замаар тууштай замнаж байгаад баяр хүргэж, ардчиллын 20 жилийн ойн хүрээнд Монгол улсад айлчлах бодолтой байгаагаа илэрхийлэв.
Австрали Улсын Ерөнхий сайд К.Рад, Монгол улсыг уур амьсгалын өөрчлөлтийн асуудлаар идэвхтэй байр суурь баримталж байгаад талархлаа илэрхийлж, бүс нутаг болон хөгжиж буй орнуудын дунд энэ чиглэлээр цаашид ч идэвхтэй ажиллахыг хүсэлт болголоо. Мөн Монгол-Австралийн харилцааны зарим асуудлаар санал солилцсон юм.
Европын Комиссийн дарга Х.М.Барроссо, өнгөрсөн 9-р сард Нью-Йорк хотноо болсон Уур амьсгалын асуудлаарх НҮБ-ын Дээд хэмжээний уулзалтын үеэр Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдоржтой хамтран хурал удирдсанаа дурсаж, цаашид ч олон улсын тавцанд энэ чиглэлээр хамтран ажиллахыг урив. Мөн Монгол-Европын холбооны харилцааны зарим асуудлаар санал солилцлоо.
Хурлын дараа Копенгагений уулзалтанд оролцож байгаа Төр засгийн тэргүүнүүдэд Данийн хатан хаан Маргрет II, Хунтайж Консорт Хенрих нар хүндэтгэн зоог барилаа.
Монголы Улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж, зоогийн ширээнд Данийн угсаа залгамжлах Ханхүү Фредерикийн хамт суусан бөгөөд, тэрээр Монгол Улсад хэд хэдэн удаа айлчилж байсан, монголын тухай сайн мэдэх хүн юм. Харин Хунтайж Консорт Хенрих нь франц гаралтай, дипломат мэргэжилтэй бөгөөд, 1967 онд Франц улсаас Монгол Улсад суух анхны Элчин сайдаар томилогдож байсан боловч, Хатан хаан Маргреттэй гэрлэсний улмаас энэ албыг хашиж амжаагүй сонирхолтой түүхтэй ажээ.
Хотын төвд орших Кристиансборг харшид болсон энэхүү хүндэтгэлийн зоогийг Данийн телевизүүд шууд дамжуулан үзүүллээ.
Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын ОНХМБА-тай хамтран бэлтгэв.